Een loopbaan in herstel. In Memoriam Jos Dröes

Omschrijving

Op 3 december 2025 is Jos Dröes op 79-jarige leeftijd overleden. Jos had al enige jaren ernstige gezondheidsproblemen. Met zijn overlijden verliezen we een markante collega en een sterke pleitbezorger van het herstel en de rehabilitatie van mensen met ernstige psychische problemen.
Jos was vele jaren redactielid en van 2015 tot 2017 een actieve en gewaardeerde hoofdredacteur van Participatie en herstel. Bovendien was hij zelf een bijzonder productieve schrijver. Jos dacht altijd diep na over zijn onderwerpen, was heel belezen en had een heldere, herkenbare schrijfstijl. Hij was kortom een intellectueel, hoewel hij niet veel op had met die aanduiding. Alleen of met medeauteurs schreef hij handboeken en artikelen en commentaren in diverse tijdschriften. Naast vakmatige teksten schreef Jos poëzie. Hij was een begenadigd dichter maar presenteerde zich vrijwel nooit als zodanig. Hij leek het schrijven van poëzie vooral als een onmisbare nevenactiviteit te beschouwen.

Carrière in de psychiatrie en de rehabilitatie
Jos heeft ruim een halve eeuw in en rond de langdurige psychiatrie gewerkt. Als psychiater, leidinggevende, opleider, docent/trainer en publicist. Het is onmogelijk om in dit korte bestek aan al zijn activiteiten recht te doen. Hij ging als onderzoeker van start: al op 26-jarige leeftijd promoveerde hij aan de Universiteit Leiden op een fysiologisch onderwerp. Al snel daarna koos hij voor de psychiatrie. In de jaren ‘70 werkte hij in de ouderwetse, afstandelijke gestichtspsychiatrie van Endegeest destijds. In 1980 vertrok hij naar st. Bavo in Noordwijkerhout waar hij in de sector Beschut Wonen als ‘beleidspsychiater’ ging werken. Daar leerden Jos en ik elkaar kennen. We waren we vele jaren collega’s in het beleidsteam van Beschut wonen. Hij was ambivalent over het vrijgevochten begeleidingsmodel aldaar en worstelde met de vraag hoe hij in die omgeving zijn functie moest invullen. Eind jaren ’80 verhuisde hij als leidinggevend psychiater mee met st. Bavo die zijn werkzaamheden naar Rotterdam en omgeving verplaatste.

Nieuwe kijk op de psychiatrische rehabilitatie
Vanaf die tijd werd Jos steeds enthousiaster over de principes en toepassingen van de psychiatrische rehabilitatie, met name over de rehabilitatiebenadering die William Anthony en Marianne Farkas aan de Boston University hadden ontwikkeld. Met deze Amerikaanse collega’s heeft hij altijd nauwe banden onderhouden. Wat hem in die benadering aansprak was dat daarin niet het gebrek van de cliënt of het beschermende systeem centraal staat, maar de ideeën en activiteiten van de cliënt die zijn eigen leven vorm wil geven. Dit ging in Nederland de Individuele Rehabilitatie Benadering (IRB) heten. De stichting Rehabilitatie ’92 werd opgericht en van daaruit heeft hij als hoofdopleider, samen met Lies Korevaar en vele anderen, een landelijk scholings- en implementatieaanbod ontwikkeld. Sindsdien zijn er honderden hulpverleners in de IRB geschoold. Later heeft hij ook trainingen in het herstelprogramma IMR (Illness Management and Recovery) gegeven. Ongetwijfeld denken velen aan Jos terug als een gestructureerde, inspirerende docent die een blijvende invloed op hun manier van werken heeft gehad.