15. Een wijk waar iedereen welkom is

Omschrijving

In deze bijdrage zien we hoe de uitgangspunten van Over de brug hun weg vonden in het project W in de Wijk in Amsterdam-Zuid, vanuit het perspectief van een betrokken wethouder.
De politie had een verwarde persoon verwijderd uit mijn buurthuis in de Rijnstraat. Hij was stennis aan het schoppen en wilde niet weggaan. Het was 2014, ik was als bestuurder van stadsdeel Amsterdam-Zuid verantwoordelijk voor welzijn. De andere bezoekers van het buurthuis waren behoorlijk geschrokken van zowel de stennis als het politieoptreden. Christine, de welzijnswerker van het buurthuis, baalde ervan dat het zover was gekomen en vertelde me dat ze de laatste jaren steeds vaker mensen met psychiatrische problematiek in haar buurthuis had. Ze wist zich daar eigenlijk geen raad mee. Soms ging dat goed, maar lang niet altijd. Dan vonden mensen die verlegen, onzeker of gewoon anders waren geen aansluiting. Soms leidde een emotionele uitbarsting tot ruzie, onbegrepen gedrag tot onbegrip. En heel soms dus, net als nu, werd de politie gevraagd om iemand te verwijderen, wat voor iedereen heel onaangenaam was.
In die tijd kwam er net landelijk meer aandacht voor ‘mensen met verward gedrag’ (later gelukkig omgedoopt tot ‘onbegrepen gedrag’). Vaak was de aandacht gericht op de veiligheid: onbegrepen mensen zouden anderen of zichzelf iets aan kunnen doen. Voor het welzijn van de kwetsbare mens was veel minder aandacht. En in het buurthuis, vond menig bezoeker, was die zeker niet op zijn plek: ‘Het is hier toch geen gekkenhuis?’

15.1 DAT MOET TOCH BETER KUNNEN?
In deze bijdrage wil ik terugkijken op tien jaar werken aan maatschappelijk herstel voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. In Amsterdam-Zuid startten we ‘W in de Wijk’, onze poging om welzijn en ggz-zorg aan elkaar te verbinden en zo vorm te geven aan een samenleving waarin iedereen welkom is. Destijds noemden we het nog ‘GGZ in de wijk’. Het project is inmiddels enorm gegroeid en wijdverbreid. In andere plaatsen in de regio en in Nederland zijn soortgelijke bewegingen gestart en samen hebben die geleid tot een sterke herstelbeweging die de zorg bij psychische kwetsbaarheid en het beeld waarmee we naar psychiatrie kijken ingrijpend aan het veranderen is. Deze terugblik op hoe het begon laat ons zien hoe ver we zijn gekomen en wat we onderweg hebben geleerd.

Maatschappelijk herstel in beeld
Het incident in de Rijnstraat liet me vol vragen achter. Er moet toch een betere manier zijn dan de politie bellen om iemand in psychische nood aan te spreken? Kunnen we dat niet beter vanuit zorg in plaats van veiligheid benaderen, dus met de ggz? Ik reserveerde budget en besloot iemand van GGZ inGeest, de lokale ggz-instelling, uit te nodigen om verder te praten. De bestuurder zelf ging op mijn uitnodiging in en een paar dagen later ontmoette ik Elsbeth de Ruijter. Het gesprek dat volgde zette mijn wereld op zijn kop en zou grote consequenties hebben.