Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland

Omschrijving

Jongeren groeien op in een samenleving die continu in beweging is. Digitalisering en sociale media zijn inmiddels niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Tegelijkertijd groeien jongeren op in een maatschappij waarin presteren heel belangrijk is, worden zij geconfronteerd met discussies over diversiteit en inclusie, zorgen over klimaat en mondiale conflicten en de nasleep van de coronapandemie. Wat betekenen al deze ontwikkelingen voor de gezondheid en het welzijn van jongeren? Hoe gaat het bijvoorbeeld met hun mentale gezondheid? Hoe ervaren zij hun school en sociale relaties? Hoe gezond is hun eetgedrag, hoe vaak sporten zij en welke rol spelen sociale media, middelengebruik en seksualiteit in hun leven? Om deze en andere vragen draait het Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) onderzoek.

Sinds 2001 wordt dit onderzoek in Nederland iedere vier jaar uitgevoerd onder een landelijk representatieve groep leerlingen in groep 8 van de basisschool en jongeren van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs. In het najaar van 2025 vond het Nederlandse HBSC-onderzoek voor de zevende keer plaats. Het onderzoek werd uitgevoerd door medewerkers van de Universiteit Utrecht (Interdisciplinaire Sociale Wetenschap, Faculteit Sociale Wetenschappen) en het Trimbosinstituut, waarbij de projectleiding bij de Universiteit Utrecht lag en het Trimbos-instituut verantwoordelijk was voor de dataverzameling. Het onderzoek werd gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

HBSC is onderdeel van een internationaal onderzoek dat sinds 1983 in een groeiend aantal landen in Europa, Noord-Amerika en Centraal-Azië wordt uitgevoerd. Met inmiddels meer dan 50 deelnemende landen is HBSC één van de langstlopende internationale onderzoeken naar de gezondheid en het welzijn van jongeren. In dit rapport presenteren we de resultaten van het Nederlandse HBSC-onderzoek van 2025, waarin we aandacht besteden aan verschillen tussen jongeren naar geslacht, leeftijd, schoolniveau, migratieachtergrond, gezinswelvaart en gezinsvorm. Waar mogelijk vergelijken we deze resultaten met die van eerdere HBSC-onderzoeken. Het HBSConderzoek biedt daarmee een actueel en betrouwbaar beeld van de gezondheid en het welzijn van Nederlandse schoolgaande jongeren en van de veranderingen daarin in de laatste twee decennia.