Effect van corona op jeugd, gezin en jeugdveld. Een literatuuroverzicht

Omschrijving

Hoe gaat het met de jeugd in coronatijd? Het NJi heeft een overzichtstudie gedaan naar de gevolgen van de pandemie voor jongeren en kinderen. Hiervoor zijn meer dan 130 Nederlandse wetenschappelijke studies, peilingen, enquêtes en analyses van bestaande registraties geanalyseerd.

De aanleiding is dat het NJi heeft gemerkt dat er grote behoefte is aan een meer feitelijk, met onderzoek ondersteund overzicht van de gevolgen van de pandemie voor de jeugd. Om dat overzicht te krijgen, zijn publicaties van Nederlandse wetenschappelijke studies, peilingen, enquêtes en analyse van bestaande registraties uit de periode maart 2020 tot en met maart 2021 bekeken; een verzameling van 128 bronnen.

Overzien we de bevindingen, dan constateren we dat het beeld divers is:

• Het is duidelijk dat de jeugd negatieve gevolgen ervaart van de coronacrisis. De fysieke leefstijl, het mentaal welbevinden en de schoolresultaten zijn duidelijk negatief beïnvloed. Socialecontacten zijn minder intensief en meer online, en gevoelens van eenzaamheid nemen toe. Wat betreft werk en inkomen worden jongeren en jongvolwassenen hard geraakt. Dat lijkt ook het geval voor de kwetsbare groepen: jongeren en jongvolwassenen met psychische problemen lijken extra mentaal te lijden. Jeugdigen uit gezinnen in een achterstandssituatie lijken meer negatieve effecten op hun schoolresultaten te ondervinden.
• Wat betreft de effecten op de opvoeding en het functioneren van gezinnen zien we dat gezinsleden meer op elkaars lip zitten en ouders hun kinderen de nodige extra regels opleggen. Maar meestal gaat het goed. Jeugdigen begrijpen de noodzaak van de meeste regels, maar fijn is anders, zeker als het de omgang met vrienden betreft. Over de veiligheid van kinderen in het gezin spreken de studies elkaar tegen.
• Corona heeft ook positieve effecten. Veel mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding vielen weg. Maar dat leidde ook tot rust, meer ruimte om zelf tijd in te delen, meer doorgebrachte tijd met ouders of het leren van nieuwe dingen. Het onderwijs signaleert dat de zelfstandigheid van leerlingen gestimuleerd is, dat ouders een grotere betrokkenheid bij school hebben gekregen en dat de mogelijkheden van online onderwijs zijn verkend en benut.
• Een deel van de kinderen en jongeren spreekt zorgen uit over hun toekomstperspectief, maar de meesten zien voor zichzelf op langere termijn geen grote gevolgen van corona. Veel kinderen en jongeren geven hun leven nog steeds een ruime voldoende.
• Ten aanzien van jongerenparticipatie zijn er signalen dat een groot deel van de jongeren het gevoel heeft onvoldoende betrokken te worden bij het coronabeleid.
• Jeugdhulporganisaties en professionals tonen veerkracht en creativiteit om zo de ondersteuning en hulp aan kinderen, jongeren en ouders te continueren. Maar de werkdruk die dat meebrengt valt hen zwaar. De zorgen over de financiële situatie van jeugdhulpaanbieders zijn door de crisis verder toegenomen.
• Vanwege de plotselinge overstap naar online onderwijs moesten leerkrachten in korte tijd nieuwe competenties ontwikkelen. Dat lukte meestal wel, maar ook hen valt de werkdruk zwaar.